Gerilim düşümü hesaplama
Elinizdeki ya da düşündüğünüz kabloyu seçin, gücü ve mesafeyi yazın. Hattın sonunda kaç volt kaldığını ve yönetmelik sınırına uyup uymadığını görün.
Gerilim düşümü nedir?
Her kablonun bir direnci vardır. Kablodan akım geçtiğinde bu direnç üzerinde gerilim kaybolur ve hattın sonuna, başındakinden daha düşük gerilim ulaşır. Kablo uzadıkça ve yük büyüdükçe kayıp artar; kablo kalınlaştıkça azalır.
Gerilim düşümü formülü
Trifaze: %e = 100 · P · L / (κ · S · U²)
Monofaze: %e = 200 · P · L / (κ · S · U²)
- P: güç (W), L: hat uzunluğu (m, tek yön), S: kesit (mm²)
- U: gerilim; trifazede 400 V, monofazede 230 V
- κ: iletkenlik; bakır 56, alüminyum 35 m/(Ω·mm²)
Monofazede akım kablo boyunca gidip döndüğü için katsayı 200'dür. Volt cinsinden düşüm için yüzdeyi gerilimle çarpmak yeterlidir.
Örnekler
Trifaze, 15 kW, 120 metre, NAYY 4x16
%e = 100 · 15000 · 120 / (35 · 16 · 400²) = %2,01. 400 V'un yaklaşık 8 V'u kaybolur; motor devresi sınırı %3 olduğu için kablo uygundur.
Monofaze, 3 kW, 25 metre, 2,5 mm² bakır
%e = 200 · 3000 · 25 / (56 · 2,5 · 230²) = %2,03. Priz devresi sınırı %1,5 olduğu için bu hat sınırı aşar; bir üst kesit (4 mm²) gerekir.
Yönetmelik sınırları
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Madde 57'ye göre yapı bağlantı kutusu ile tüketici arasında:
- Aydınlatma ve priz devreleri: %1,5
- Motor devreleri: %3
- Trafo çıkışı ile yapı bağlantı kutusu arası (bina trafodan besleniyorsa): %5
Hangi kablonun gerektiğini doğrudan bulmak için kablo kesit hesaplama aracını kullanın.
Sık sorulanlar
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre yapı bağlantı kutusundan tüketiciye kadar aydınlatma ve priz devrelerinde en fazla %1,5, motor devrelerinde en fazla %3'tür. Bina trafodan besleniyorsa trafo çıkışı ile yapı bağlantı kutusu arasında sınır %5'tir.
Hattın sonuna düşük gerilim ulaşırsa motorlar zor kalkar ve ısınır, aydınlatma kararır, elektronik cihazlar arıza verebilir. Kaybedilen gerilim aynı zamanda kabloda ısıya dönüşen enerjidir.
Kablo kesitini büyütmek en etkili yoldur; kesit iki katına çıktığında düşüm yarıya iner. Hattı kısaltmak ya da yükü monofaze yerine trifaze beslemek de düşümü azaltır.
Evet. Alüminyumun iletkenliği bakırınkinin yaklaşık %61'i kadardır, aynı kesitte düşüm yaklaşık 1,6 kat fazla olur. Bu yüzden alüminyum kabloda bir ya da iki üst kesit seçilir.