Kablo kesit hesaplama
Ne besleyeceğinizi seçin, gücü ve mesafeyi yazın. Araç gerilim düşümünü ve kablonun taşıyabileceği akımı birlikte kontrol eder, size uygun kabloyu önerir.
Kablo kesiti neye göre seçilir?
Kablonun kalınlığını (kesitini) iki şart belirler. Seçilen kesit ikisini birden sağlamalıdır:
- Gerilim düşümü. Kablo uzadıkça direnci artar ve hattın sonuna daha düşük gerilim ulaşır. Yönetmelik bu kaybın üst sınırını belirler. Uzun hatlarda belirleyici şart budur.
- Akım taşıma kapasitesi. Kablodan geçen akım iletkeni ısıtır. Her kesitin izolasyonu bozmadan taşıyabileceği bir akım sınırı vardır ve bu sınır toprakta ve havada farklıdır. Kısa ama yüksek güçlü hatlarda belirleyici şart budur.
Çoğu kesit hesaplama aracı yalnızca gerilim düşümüne bakar. Bu araç ikisini birlikte kontrol eder ve sonucu piyasada bulunan bir üst standart kesite yuvarlar.
Kesit hesabı formülü
Gerilim düşümüne göre gereken kesit:
Trifaze: S = 100 · P · L / (κ · %e · U²)
Monofaze: S = 200 · P · L / (κ · %e · U²)
Hattan geçecek akım:
Trifaze: I = P / (√3 · U · cosφ)
Monofaze: I = P / (U · cosφ)
- S: kesit (mm²), P: güç (W), L: hat uzunluğu (m, tek yön)
- U: gerilim (trifazede 400 V, monofazede 230 V), %e: izin verilen gerilim düşümü
- κ: iletkenlik; bakır için 56, alüminyum için 35 m/(Ω·mm²)
- cosφ: güç faktörü; ısıtıcı ve aydınlatmada 1, motorlarda yaklaşık 0,85
Monofazede katsayının 200 olmasının sebebi akımın kablo boyunca gidip dönmesidir.
Örnek hesaplar
Trifaze motor, 15 kW, 120 metre, alüminyum
Gerilim düşümüne göre: S = 100 · 15000 · 120 / (35 · 3 · 400²) = 10,71 mm². Akım: 25,5 A. Bir üst standart kesit 16 mm²; bu kesitte gerilim düşümü %2,01, kablonun toprakta taşıyabileceği akım 70 A. Sonuç: NAYY 4x16.
Monofaze ev beslemesi, 7 kW, 40 metre, alüminyum
Sınır %1,5 olduğu için gereken kesit büyür: S = 200 · 7000 · 40 / (35 · 1,5 · 230²) = 20,16 mm². Akım yalnızca 30,4 A olsa da gerilim düşümü yüzünden NAYY 3x25 gerekir. Monofaze hatlarda mesafe kısa görünse bile kesit hızla büyür.
İzin verilen gerilim düşümü
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Madde 57'ye göre yapı bağlantı kutusu ile tüketici arasında:
- Aydınlatma ve priz devreleri: %1,5
- Motor devreleri: %3
- Binayı trafo besliyorsa, trafo çıkışı ile yapı bağlantı kutusu arası: %5
Alüminyum kablo kesit ve akım tablosu
NAYY 4 damarlı alüminyum yeraltı kablosu, katalog değerleri. Akım değerleri toprakta 20°C ve havada 30°C içindir.
Sık sorulanlar
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre yapı bağlantı kutusundan tüketiciye kadar aydınlatma ve priz devrelerinde %1,5'i, motor devrelerinde %3'ü geçmemelidir. Binayı trafo besliyorsa trafo çıkışından yapı bağlantı kutusuna kadar sınır %5'tir.
Önce güçten akım bulunur (trifazede I = P / (√3 · U · cosφ)). Sonra mesafeye göre gerilim düşümü formülüyle gereken kesit hesaplanır. İki kesitten büyük olanı alınır ve bir üst standart kesite yuvarlanır.
Kablonun direnci uzunlukla artar. Uzun hatta aynı akım daha fazla gerilim kaybına yol açar; kaybı sınırın altında tutmak için daha kalın kablo gerekir.
Alüminyumun iletkenliği bakırın yaklaşık %61'i kadardır. Aynı gerilim düşümü için alüminyum kesiti bakırın yaklaşık 1,6 katı olmalıdır; pratikte bir ya da iki üst standart kesit seçilir (örneğin 10 mm² bakır yerine 16 mm² alüminyum).
Trifazede gerilim düşümü formülündeki katsayı 100'dür ve fazlar arası gerilim (400 V) kullanılır: S = 100 · P · L / (κ · %e · U²). Monofazede akım gidip döndüğü için katsayı 200, gerilim 230 V'tur.
Bu araç ön boyutlandırma içindir. Proje onayı gereken tesislerde hesap bir elektrik mühendisi tarafından yapılmalıdır.